Khi dùng gối, ngoài yếu tố thẩm mỹ, ta thường chú trọng chọn gối cao, thấp, cứng hay mềm để gối cho thích hợp, chứ ít ai lưu ý đến cái chất liệu của gối, thứ mà có ảnh hưởng đến sức khỏe, là một trong những tác nhân gây bệnh hoặc phòng trừ bệnh.
   Cái gối kê đầu tạo tư thế nằm thoải mái, để thư giản lúc nghỉ ngơi, để đưa ta vào giấc ngủ ngon lành. Cặp gối đôi trên giường nệm trong phòng ngủ là hình ảnh của hạnh phúc. Cái gối là vật thân thiết của con người, gắn bó với mỗi chúng ta ngót nửa đời người. Với trẻ sơ sinh, với người ốm đau, già yếu phải nằm giường, thì nó như là vật bất li thân.
   Khi dùng gối, ngoài yếu tố thẩm mĩ, ta thường chú trọng chọn gối cao, thấp, cứng hay mềm để gối cho thích hợp, chứ ít ai lưu ý đến cái chất liệu của gối, thứ mà có ảnh hưởng đến sức khỏe, là một trong những tác nhân gây bệnh hoặc phòng trừ bệnh.

   Về chất liệu, gối được làm bằng nhiều thứ. Nhưng thông thường là gối vải dộn bông gòn, nệm mút hay lông vịt… Với những loại gối này có tính chất nóng ấm, nên thích hợp vào mùa rét lạnh và những người có chứng dương hư, âm thịnh, thường cảm thấy lạnh. Còn đối với thời tiết nóng nực, hoặc với người âm hư, can dương vượng (hỏa bốc), các chứng cảm sốt, thần kinh, điên cuồng, cao huyết áp (CHA)… thì lại không thích hợp. Khi ngủ, gối áp vào vùng đại não, trung khu thần kinh trong một thời gian dài, bông gòn có tính nóng sẽ làm cho vùng hậu đầu nóng lên, hệ mạch Đốc (hệ thống tủy sống) không yên ổn, ảnh hưởng đến thần kinh. Gối bằng nệm mút, lông vịt lại càng nóng hơn

    Trẻ em, theo Đông y, thể cất thuần dương, người thường ấm nóng cũng không nên dùng loại gối này. Trường hợp trẻ sốt, nếu ngủ nằm bằng loại gối này cũng như đỗ thêm dầu vào lửa, rất dễ chuyển sang trạng thái sốt cao co giật. Người CHA cũng rất kị dùng vì bệnh sẽ nặng thêm.

    Với các chứng đó, theo Đông y nên dùng các loại gối độn bằng các dược liệu sau, có tác dụng phòng, chữa bệnh rất tốt.

      Gối bằng vỏ hạt đậu xanh (Lục đậu sát chẩm): Sách Bản thảo cương mục của Lí Thời Trân, đời Minh, ghi: “ Vỏ đậu xanh tính hàn, giải nhiệt, tỉnh rượu”. Gối bằng vỏ đậu xanh lại có nhiều lỗ rỗng nên thoáng khí làm cho vùng sau đầu mát, thần kinh êm dịu, dễ ngủ yên. Người CHA gối lên sẽ hạ chứng can dương thượng xung, bớt nhức đầu, làm sáng mắt, tỉnh tai.

   Vỏ đậu xanh dễ kiếm, thường xin ở những nơi làm bánh đậu xanh, nấu chè đậu xanh đánh, làm giá hoặc những nơi làm bánh có nhị đậu xanh. Đem vỏ đậu phơi thật khô để độn làm gối. 

Gối bằng vỏ đậu xanh lại có nhiều lỗ rỗng nên thoáng khí làm cho vùng sau đầu mát

      Gối độn hoa cúc:  Hoa cúc Đông y gọi là Cúc hoa hay Cúc ba là vị thuốc có tính hơi hàn, làm thanh nhiệt, sáng mắt, trị chứng hỏa bốc, nhức đầu, đỏ mắt, CHA, đêm ngủ phiền táo. Dùng gối này sẽ có tác dụng tốt.

   Trong sách thuốc Nhi khoa Ấu Ấu tu tri (Yêu trẻ nên biết) của Hải Thượng Lãn Ông có hướng dẫn: Dùng Cúc hoa làm gối cho trẻ gối, sẽ có tác dụng làm mát đầu, ổn định thần kinh, sáng mắt.

Dùng Cúc hoa làm gối có tác dụng làm mát đầu, ổn định thần kinh, sáng mắt.

      Gối độn Thông thảo: Thông thảo có tính hàn, thanh nhiệt, tiêu mụn nhọt. Khi dùng làm gối nên thái thành sợi nhỏ. Người CHA nếu thêm vào gối vị Thiên ma (khoảng 50g) thì tốt hơn. Vị này có tính bình, phù hợp với chứng can dương vượng, âm hư, nhức đầu, chóng mặt, hoa mắt, suy nhược thần kinh.

Thông thảo có tính hàn, thanh nhiệt, tiêu mụn nhọt

      Gối có vị Bạc hà, Hoắc hương: Có thể dùng một gói với 2 vị Bạc hà, Hoắc hương, là những vị thuốc có tinh dầu, có mùi thơm, để cạnh gối sẽ làm cho dễ ngủ.

Bạc hà, Hoắc hương, là những vị thuốc có tinh dầu, có mùi thơm, để cạnh gối sẽ làm cho dễ ngủ.

       Khổng Tử lại dùng một loại gối đặc biệt, với các vị thuốc bắc. Sách Bị cấp thiên kim yếu phương có ghi: Phương thuốc độn trong gối của Khổng Tử đại thánh  (Khổng Tử đại thánh chi chẩm trung phương) để chữa chứng tâm quí bất an, mất ngủ, hay quên. Gồm các vị: Qui bản (Mai rùa), Long cốt, Viễn chí, Thạch xương bồ.

Đây là những vị thuốc có ích cho tạng Tâm, Can.

        Qui bản: Tính hàn, dưỡng huyết, bổ tâm, chứng nóng âm ỉ do âm hư, dùng cho người tinh huyết bất túc, tâm hư, can dương vượng, sinh chứng kinh quí, mất ngủ hay quên. Theo nghiên cứu hiện đại, Mai rùa có tác dụng tự ổn định, nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể.

       Long cốt: Tính hàn, chữa chứng kinh giản, phong nhiệt, mồ hôi trộm, trấn tỉnh thần kinh, chứng tà ma quỉ mị, đầu váng mắt hoa, hồi hộp mất ngủ.

       Viễn chí: Trị chứng kinh sợ, làm an thần, tăng trí nhớ, chứng ngủ mơ màng, mộng mị, làm thông các khiếu, sáng mắt thính tai.

       Thạch xương bồ: Làm mở mang đầu óc, ổn định thần kinh, phù hợp với các bệnh tâm thần rối loạn, hay quên. Theo nghiên cứu hiện đại, chất dầu trong Thạch xương bồ, dù với lượng rất nhỏ cũng có tác dụng làm trấn tỉnh. Tất cả 4 vị thuốc trên hợp lại thành một phương để làm gối gối đầu hằng ngày chữa chứng tâm quí bất an, mất ngủ hay quên rất hợp lí..

         Những loại gối trên rất dễ làm, có tác dụng phòng, chữa bệnh tốt, có lợi cho sức khỏe. nên nghiên cứu áp dụng.

Nguồn: Metunhien